Met wie je eet zal je dansen

DSC_0762‘Het ruikt hier als een kruiden en specerijenkraam op de markt. De geur van geborgenheid.’ Raji bloost om dat laatste woord.            

Crina schuift haar stoel naar achter, drukt een kus op haar kleindochters hoofd en stiefelt naar het aanrecht waar de tijd de kookklus heeft geklaard; het koninginnemaal voor haar kleindochter is na ruim tweeënhalf uur pruttelen bijna aan opdienen toe.   Ze gooit de geschilde aardappelen in de pan, vult hem met schoon water en zet hem op het vuur. Met de mouw van haar vest over haar hand getrokken, tilt ze het deksel van de braadpan op, schraapt met een houten pollepel de aangekoekte laag bruine stoof van de bodem los en strooit er wat peper en zout over. ‘Nu de bonzen nog. Over twintig minuten kunnen we eten. Dek jij de tafel, dan maak ik de sla,’ roept Crina naar de twee in de kamer.

‘Nee, oma, ik maak de sla wel. Raji springt op en flanst met grof gesneden ui, tomaat, verse kruiden en groene sla een sappige salade in elkaar. Voor de dressing roert ze twee eetlepels extra vergine olijfolie, sap van een halve citroen, peper en een dessertlepel honing tot een romig sausje. Omi dekt ondertussen de tafel met vorken en lepels, drie diepe borden voor de aardappels met het gebraad, drie kleinere borden voor de sla en een houten plank als onderzetter voor de hete pan. Even later smullen ze van een goed gevuld bord met overheerlijke stoof, waarvan zelfs na twee keer opscheppen, meer dan de helft overblijft. Opzet natuurlijk dat zie je aan omi’s glunderende gezicht als ze zegt:

‘Met wie je je vlees, groenten, brood en wijn deelt, zal je dansen, zeiden Zoni’s ouders altijd. Onthoud dat goed mijn lieve kind. Als je mensen wilt leren kennen, moet je met ze eten.’

 

Gedenk de reizigers

monument zigeuner

Vandaag is het 4 mei. Dodenherdenking. Een dag waarop de nooit weer gedachte en het bijbehorend gevoel de boventoon voeren. Terecht want wat in WO II is gebeurd was verschrikkelijk. Net als wat er jaren daarvoor en later gebeurde in onder andere Armenië, Cambodja, Vietnam, Argentinië, Syrië, Irak, Iran en nu in onze tijd in Oekraïne en Palestina (waaraan Hamas trouwens net zo goed schuldig is). 

Te vaak keert ongerijmde agressie en haat zich tegen hele bevolkingsgroepen. Tegen Joden, Armeniërs, Palestijnen, Arabieren, Indianen, Tibetanen en andere volkeren; minderheidsgroeperingen waartoe ook de reizigers behoren.

Roma en Sinti mensen, woonwagenbewoners zijn in de tweede wereldoorlog in grote getalen vermoord, een helaas nog te vaak onderbelicht feit. Daarom is het noodzaak om ook deze Porajmos vandaag te herdenken en vanaf vandaag de reizigers niet langer met de nek aan te kijken, te wantrouwen, te discrimineren.

Met  mijn boek ‘Rollemanschiksie. Vier generaties van huis weg’   wil ik helpen het antiziganisme een halt toe te roepen, proberen burgers een andere kijk te geven op deze mensen. Daarom heb ik mij verdiept in de reizigers, hun leven, cultuur en geschiedenis.  Het familie-epos is, samen met een bundel typische traditionele reizigersrecepten, vanaf 12 mei verkrijgbaar bij  uitgever Ambilicious, in boekwinkels en online. 

 ‘Vroeger leefden we in wagens, trouwens zo noemen we onze huizen nog steeds. Bijna niemand heeft een huisbel, je loopt gewoon naar binnen als  het niet uitkomt zeggen we het wel.’…. .

‘Gemeentes lieten zodra iemand verhuisde of overleed grote blokken beton schuiven op de opengevallen plaats: voilà een staplek minder. Dit uitstervingsbeleid* maakte het de kampbewoners erg moeilijk een standplaats te bemachtigen.

*Dit beleid is later omgebogen naar een uitstelbeleid. Gevolg: er zijn nog steeds te weinig standplaatsen voor woonwagenbewoners 

Smakelijke recepten van Rollemanschiksies

 

ReceptenboekjeKlara, Crina twee hoofdpersonen uit de roman Rollemanschiksie. Vier generaties van huis weg bereiden regelmatig flinke maaltijden. Bij het schrijven van deze, stuk voor stuk uit de reizigerstraditie overgeleverde recepten, liep het water mij letterlijk uit de mond. Reden genoeg om de oorspronkelijke recepten te bundelen tot Rollemanschiksie Recepten. 

“Als mijn dochter ’s morgens vroeg al begint met koken, weet ik dat er pittig varkensgebraad op het menu staat. Dat smaakt het lekkerst als het lang gemarineerd is en een paar uur pruttelt op een laag vuur,” zegt oma Klara.

Ciganypecsenye

Ciganypecsenye

Voor 4 personen1 pond procureur aan een stuk of 4 lappen varkensvlees van 2cm dik – 4 plakken gerookt spek met zwoerd van 1 cm dik – 3 uien – 4 tenen knoflook – 4 eetl. olijfolie – 2 eetl. mosterd- 2 eetl. zoet paprikapoeder- Zout en witte peper- Aardappelen – Groene sla en tomaten

Bereiding:

Roer een marinade van de flinters ui, olie, geperste knoflook, mosterd en paprikapoeder, zout en peper. Smeer het varkensvlees ermee in en zet het een paar uur  (in de koelkast). Verhit de olie in de koekenpan. Snij het spek in de breedterichting om de centimeter in tot bijna op het zwoerd en bak  in de olie tot het kleurt en krult als een kroontje. Haal het uit de pan en houd het warm. Bak ondertussen de aardappelen in een koekenpan of in de oven. Bak het gemarineerde vlees in het achterbleven vet op middelhoog vuur ca 5 minuten aan elke kant. Smeer desgewenst het vlees in met (nog meer)geperste knoflook, keer het om en om, bedruip het met het kruidenmengsel en bak nog even door. Schik de aardappelen op een schotel en daarop het vlees. Doop het gebakken spek in paprikapoeder en leg het op het vlees. Serveer met groene salade, tomaten en een paar augurken.

Ben je nieuwsgierig en wil je de  Recepten uit  Rollemanschiksie. Vier generaties van huis weg  graag hebben?  Bestel de roman voor 12 mei 2024 bij  ambi@ambilicious.nl o.v.v.Rollemanschiksie’  met 10% korting en, omdat je er zo vroeg bij bent, krijg je het Rollemanschiksie Receptenboekje gratis . Je kunt het de recepten na 12 mei ook  los bestellen voor €4,99