
Herkomst onbekend
Malik vindt een oud, vergeeld schrift: de bedevaart van zijn bet-overgrootvader. De oude man reisde rond 1910 van Mardin naar Mekka.
Begin twintigste eeuw bezat enkel de elite van het Ottomaanse rijk de mogelijkheid om met een auto reizen.
De bouw van de Hidzjazspoorweg was nog maar net afgerond. Passagiersvliegtuigen behoorden tot de toekomst. Hoe verliep zo’n reis? Ik wilde Malik de reis van zijn voorvader van dag tot dag kunnen laten volgen.
Bronnen zoeken
Ik zocht en vond:
- reisverslagen van onder andere Gertrude Bell. Deze Britse ontdekkingsreizigster doorploegde eind 19e eeuw het Midden-Oosten.
- Burton & Drake schreven Unexplored Syria (1886).
- Ottomaanse jaarverslagen en consulaire reisverslagen (Frans, Duits, Brits), Jesuit Mission Reports – Syria (ca. 1890–1910).
- Oude foto’s, brieven, routekaartjes en beschrijvingen van het landschap en plaatsen langs die route in de krochten van het internet.
Mijn Syrische vriendin Hala vertelde me over het – nog steeds bestaande en inmiddels prachtig gerestaureerde – treinstation in Damascus.
Met deze bronnen reconstrueerde ik de hadj van Yussuf Hüsseyn Narsai opdat hij zijn achterachterkleinzoon daar deelgenoot van kon maken.
Tijdreizen
En het mooie is, in al die weken dat ik over de tocht schreef, reisde ook ik een eeuw terug in de tijd van Mardin naar Mekka. Ik reed te paard op bijkans onbegaanbare wegen, langs verstilde vergezichten en uitzichten over de meest prachtige bergen en dalen. Ik bezocht vervallen dorpjes met gastvrije bewoners, passeerde bij Akçakale de Ottomaanse grenspost naar Syrië. Reisde verder naar Aleppo en door naar Homs om uiteindelijk in Damascus de trein naar Mekka namen.
Wat een zoektocht, wat een reis!
In het hart van Zuid-Oost Anatolië herinneren de bergen zich wat mensen vergeten. Door de dalen klinken hun verstomde stemmen. In dit oude land kusten Hittieten de hemel, baden Assyriërs tot hun God, schudden Arameeërs het woestijnzand van zich af voor ze op hun knieën vielen, trokken Arabieren hun kromzwaarden om Allah te beschermen en filosofeerden de Grieken over hun bestaan.