Weet jij wat Antiziganisme is?

Nee?

Nou, de term staat voor een  irrationele angst tegenover Roma, Sinti en andere rondreizende groepen.

In de roman  schept de broer van Klara, de hoofdpersoon, op  dat hij en  andere boerenpummels de reizigers bestookten met kluiten modder en uitschold voor vieze zigeuners, asocialen en dieven. Mijn vader  legde goedkeurend zijn hand op zijn schouders en bromde: “Goed zo, weg met dat schorem.

 In Rollemanschiksie. Vier generaties van huis weg beschrijf ik hoe de hoofdpersonen Taji, Klara, Crina, Afina en hun familieleden  dat aan den lijve ondervonden. Tot op vandaag  blijkt antiziganisme aanleiding voor veel onrecht. Zo kopte de NOS vandaag op haar site: Nog steeds te weinig standplaatsen voor woonwagens en blijkt dat gemeenten jarenlang een uitstervingsbeleid hanteerden voor woonwagenbewoners, Roma, Sinti en andere reizigers. Hoewel dit beleid, onder druk van het Europees Hof van de Rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman, werd afgeschaft, blijkt uit een onderzoek in opdracht van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme en het ministerie van Binnenlandse Zaken dat het uitsterfbeleid niet verdween, maar veranderde in uitstelbeleid. Woonwagenbewoners kregen geen nieuw perspectief aangeboden; ze hebben nog steeds te maken met wachtlijsten voor een standplaats.

In mijn roman legt Raji haar vriend Charlie uit welke sporen het gemeentelijk beleid op haar familie naliet en waar de ‘vreemdelingenangst’ in praktijk op neerkwam:

 ‘Vroeger leefden we in wagens, trouwens zo noemen we onze huizen nog steeds. Bijna niemand heeft een huisbel, je loopt gewoon naar binnen, als het niet uitkomt zeggen we het wel.’ Ze laat een pauze vallen, glimlacht. ‘Het komt nooit niet uit hè, onze mensen hebben een groot hart. We wonen met de families hutjemutje naast elkaar, toch voelt het nooit alsof we op elkaars lip zitten. Dat is natuurlijk zo gegroeid; door het reizen zijn we op elkaar aangewezen, alhoewel − sinds de overheid een stok in onze wielen heeft gestoken, en we allemaal stil staan, verdunnen de familieverbanden helaas. Ergens in de jaren tachtig vorige eeuw lieten de gemeentes zodra iemand verhuisde of overleed grote blokken beton schuiven op de opengevallen plaats: voilà een staplek minder. Dit uitstervingsbeleid maakt het de kampbewoners erg moeilijk een standplaats te bemachtigen.’

Het wordt hoog tijd dat we reizigers en de manier waarop zij generatie op generatie proberen staande te blijven, op hun waarde schatten. Hoog tijd ook om de ongefundeerde angst voor anderen voor eens en altijd een halt toe te roepen. Hoog tijd bovendien om meer te weten te komen over ‘deze mensen’. Ze verdienen meer interesse, meer positieve aandacht én steun. Allemaal redenen om me te verdiepen in de reizigers, hun leven, cultuur en geschiedenis. ‘Rollemanschiksie. Vier generaties van huis weg’ is vanaf 12 mei verkrijgbaar bij  uitgever Ambilicious, in boekwinkels en bij online boekverkopers.

Met wie je je vlees, groenten, brood en wijn deelt, zal je dansen, zeiden Zoni’s ouders altijd. Onthoud dat goed.’