Overgrootmoeders, oma’s en moeders

12 mei 2024 / Marianne Schenderling / Een reactie plaatsen

Op deze Moederdag verschijnen de verhalen van vier generaties vrouwen; de overgrootmoeder, oma en moeder van Raji, het Rollemanschiksie.

Omi, de oudste, probeert haar achterkleindochter te behoeden voor een keuze die verkeerd kan uitpakken. Maar hoe maak je zoiets duidelijk ?

Zij en haar dochter vertellen hun nazaat over hun leven, over de veel te jong overleden moeder van Raji en ze geven haar wijze lessen over hét leven, haar achtergrond, haar volk de reizigers.

Omi Klara en oma Crina geven zichzelf bloot, uit liefde want dat is wat moeders, grootmoeders, overgrootmoeders doen.

Rollemanschiksie. Vier generaties van huis weg én het bijhorend Receptenboekje met traditionele reizigersrecepten is vanaf vandaag te koop voor €24,99 bij de uitgever, online boekhandels en natuurlijk via mij. Elders op deze site vind je het inkijkexemplaar.

Met wie je eet zal je dansen

8 mei 20248 mei 2024 / Marianne Schenderling / Een reactie plaatsen

‘Het ruikt hier als een kruiden en specerijenkraam op de markt. De geur van geborgenheid.’ Raji bloost om dat laatste woord.

Crina schuift haar stoel naar achter, drukt een kus op haar kleindochters hoofd en stiefelt naar het aanrecht waar de tijd de kookklus heeft geklaard; het koninginnemaal voor haar kleindochter is na ruim tweeënhalf uur pruttelen bijna aan opdienen toe. Ze gooit de geschilde aardappelen in de pan, vult hem met schoon water en zet hem op het vuur. Met de mouw van haar vest over haar hand getrokken, tilt ze het deksel van de braadpan op, schraapt met een houten pollepel de aangekoekte laag bruine stoof van de bodem los en strooit er wat peper en zout over. ‘Nu de bonzen nog. Over twintig minuten kunnen we eten. Dek jij de tafel, dan maak ik de sla,’ roept Crina naar de twee in de kamer.

‘Nee, oma, ik maak de sla wel. Raji springt op en flanst met grof gesneden ui, tomaat, verse kruiden en groene sla een sappige salade in elkaar. Voor de dressing roert ze twee eetlepels extra vergine olijfolie, sap van een halve citroen, peper en een dessertlepel honing tot een romig sausje. Omi dekt ondertussen de tafel met vorken en lepels, drie diepe borden voor de aardappels met het gebraad, drie kleinere borden voor de sla en een houten plank als onderzetter voor de hete pan. Even later smullen ze van een goed gevuld bord met overheerlijke stoof, waarvan zelfs na twee keer opscheppen, meer dan de helft overblijft. Opzet natuurlijk dat zie je aan omi’s glunderende gezicht als ze zegt:

‘Met wie je je vlees, groenten, brood en wijn deelt, zal je dansen, zeiden Zoni’s ouders altijd. Onthoud dat goed mijn lieve kind. Als je mensen wilt leren kennen, moet je met ze eten.’

Gedenk de reizigers

4 mei 202415 mei 2024 / Marianne Schenderling / Een reactie plaatsen

monument zigeuner

Vandaag is het 4 mei. Dodenherdenking. Een dag waarop de nooit weer gedachte en het bijbehorend gevoel de boventoon voeren. Terecht want wat in WO II is gebeurd was verschrikkelijk. Net als wat er jaren daarvoor en later gebeurde in onder andere Armenië, Cambodja, Vietnam, Argentinië, Syrië, Irak, Iran en nu in onze tijd in Oekraïne en Palestina (waaraan Hamas trouwens net zo goed schuldig is).

Te vaak keert ongerijmde agressie en haat zich tegen hele bevolkingsgroepen. Tegen Joden, Armeniërs, Palestijnen, Arabieren, Indianen, Tibetanen en andere volkeren; minderheidsgroeperingen waartoe ook de reizigers behoren.

Roma en Sinti mensen, woonwagenbewoners zijn in de tweede wereldoorlog in grote getalen vermoord, een helaas nog te vaak onderbelicht feit. Daarom is het noodzaak om ook deze Porajmos vandaag te herdenken en vanaf vandaag de reizigers niet langer met de nek aan te kijken, te wantrouwen, te discrimineren.

Met mijn boek ‘Rollemanschiksie. Vier generaties van huis weg’ wil ik helpen het antiziganisme een halt toe te roepen, proberen burgers een andere kijk te geven op deze mensen. Daarom heb ik mij verdiept in de reizigers, hun leven, cultuur en geschiedenis. Het familie-epos is, samen met een bundel typische traditionele reizigersrecepten, vanaf 12 mei verkrijgbaar bij uitgever Ambilicious, in boekwinkels en online.

‘Vroeger leefden we in wagens, trouwens zo noemen we onze huizen nog steeds. Bijna niemand heeft een huisbel, je loopt gewoon naar binnen als het niet uitkomt zeggen we het wel.’…. .

‘Gemeentes lieten zodra iemand verhuisde of overleed grote blokken beton schuiven op de opengevallen plaats: voilà een staplek minder. Dit uitstervingsbeleid* maakte het de kampbewoners erg moeilijk een standplaats te bemachtigen.’

*Dit beleid is later omgebogen naar een uitstelbeleid. Gevolg: er zijn nog steeds te weinig standplaatsen voor woonwagenbewoners