In oktober 2023 en 2024 bezocht ik Zuid-Oost Anatolië. Het gebied greep me bij mijn kladden.

Mardin, het prachtige herenhuis waar ik logeerde, de omgeving, ze roepen vele vragen op. Dateert het gebouw echt uit de 12e eeuw zoals de huidige bewoners claimen? Zo niet, wat was dan de oorsprong? Welke functie had het? Wie waren de eerste bewoners? Waren ze Armeens, Assyrisch, Arabieren, Joods, Turks, Turkmeens, of Koerdisch? Christelijk of mohammedaans? Hoe is het leven ze vergaan? Wie kwamen na hen? 

Mardin ligt in wat voorheen Groot Armenie was. Nog langer geleden heette het (Noord) Mesopotamië. De Sumeriërs grepen de macht, de Akkadiërs en Assyriërs. Na hen de Hurrieten, de Mitanni en de Arameeërs. In de loop der tijd vestigen de Parthen en Sasssaniden   zich er, evenals  de Christelijke Assyriërs gevolgd door de Arabieren en de Koerden.

Eeuwenlang bleef de streek speelbal van grote dynastieën. Kleine streepje op de tijdsbalk van de  geschiedenis. De bewoners werden vervolgd. Om hun geloof. Om hun anders zijn. Omdat ze zich tegen de overheersing verzetten en aanslagen pleegden. Althans zo luidt één kant van het verhaal. De andere kant van hetzelfde verhaal maakt duidelijk dat ze aanslagen pleegden omdat ze werden  vervolgd, onderdrukt. Nog niet zo lang geleden, begin 20e eeuw, kregen de inwoners te maken met de ‘Armeense kwestie’ (1915). Aan deze vervolgingen viel ook menig Assyriër en Koerd ten prooi. 

Zo oud als de wereld is, onderwerpen mensen aan – al dan niet gekozen – machthebbers. Ze laten zich inlijven en onderdrukken. Ze krijgen te maken met oorlogen. Uitbreidingsdrang van hun ‘sterke man’, hun onderdrukkingsmechanisme, hun megalomanie. En met hun waanzin.

In deze roman u.c. wil ik die brede gekte in een smaller perspectief plaatsen. Larderen met informatie, belevenissen, geschiedenis en gebeurtenissen uit het gewone leven van één man. Malik een verloren man die gebukt gaat onder zijn dna, de erfenis van zijn voorouders stammend uit verschillende volkeren, voortgekomen uit uiteenlopende culturen, hun eigen taal sprekend. Malik voelt zich zoon van niemand.

Om Malik beter te begrijpen, ging ik op zoek naar de geschiedenis van Mardin en haar bewoners. Naar hun achtergronden, hun oorsprong, geloof, overtuigingen. Het was en is een ingewikkelde zoektocht (queeste bijna). Niet in het minst om de taal die ik niet spreek, de ingewikkelde politiek,  de belangen van diverse landen, streken, steden, volkeren. Hun zwijgzaamheid en vooroordelen.  Gelukkig biedt internet soelaas met zijn vele bronnen. Kom ik in het echte leven vertegenwoordigers van Armeense organisaties tegen, Turkse mensen, Assyriërs, Armeniers, mohammedanen en christenen die mij vertellen over hun leven en dat van hun ouders, grootouders en andere verre familie. Al deze mensen leidden een moeizaam leven, maar ze konden en kunnen het verdragen door wat hen geleerd werd: 

Si gibi ol

het beste te vertalen als: wees [geduldig] als water.